Tijden van twijfel

De Eerste Wereldoorlog markeert het begin van een nieuwe wereldorde. De multinationals worden geconfronteerd met oplopende spanningen en  vijandigheiden tussen verschillende naties. Wereldwijd ondergaat de chemiesector een drastische gedaanteverwisseling. Solvay past  zich aan en verdedigt zijn leiderschap via allianties en op basis van zijn technische uitmuntendheid.

https://youtu.be/RfP2PSo-73g&feature=youtu.be

Bijstand aan een hongerlijdende bevolking

Tijdens de Eerste Wereldoorlog valt het industriële apparaat stil en gaat de Belgische bevolking gebukt onder een nijpend tekort aan basisproducten. In 1914 richten politici en industriëlen het Nationaal Hulp- en Voedingscomité (NHVC) op, een privéorganisatie die uitgroeit tot een soort van “tweede Belgische regering”. Ernest Solvay neemt het voorzitterschap op zich en doet een schenking van 1 miljoen frank. Ook andere bestuurders van Solvay, onder wie Emmanuel Janssen en Louis Solvay, spelen een belangrijke rol in het NHVC.

timesofdoubts6

 

De overlevingsstrijd tijdens twee wereldoorlogen

Wanneer de Eerste Wereldoorlog uitbreekt, krijgt ook Solvay zware klappen. De Duitse bezetter eist installaties in België worden op. De groep heeft fabrieken in de voornaamste landen die bij de oorlog betrokken zijn en het is zelfs zo dat zijn dochterondernemingen in het buitenland de confrontatie aangaan. De Tweede Wereldoorlog brengt het eigendom van de sites van Solvay in het gedrang, zowel in de gebieden bezet zijn  door de nazi’s als in de zones onder controle van de geallieerden. Ernest-John Solvay en zijn schoonbroer René Boël staan voor de zware taak de autonomie van de onderneming in beide zones te vrijwaren.

timesofdoubts4

 

Verlies van invloed in de VS

Vanaf de Eerste Wereldoorlog beginnen de Verenigde Staten hun politieke en economische leiderschap op te leggen en deze evolutie baart Solvay heel wat zorgen. Hoewel Solvay de grootste buitenlandse aandeelhouder blijft in Allied Chemical & Dye Corp, een machtig conglomeraat dat in 1920 is gevormd, neemt  zijn invloed in de VS af.. En dan is er nog  de beurscrash van 1929. Hoewel deze geen dramatische gevolgen heeft voor de industriële activiteit van Solvay,  lijdt de private investeringsbank van de groep, de Mutuelle Solvay, zware verliezen en is een herstructurering onvermijdelijk.

timesofdoubts3

 

Bedrijfsleiders in Borth, 1926

Ernest Solvay is 83 jaar wanneer hij in 1922 overlijdt. Het blijkt moeilijk om een opvolger te vinden die zijn natuurlijke leiderschap en gewicht kan evenaren en zo wordt het beheer van de groep meer dan ooit een collegiale aangelegenheid. Elk actief bestuurslid is persoonlijk verantwoordelijk voor een lijst van landen en functies. Op deze foto uit 1926 bezoeken de bedrijfsleiders van Solvay de zoutmijnen van Borth, Duitsland. Van links naar rechts: Louis Solvay (2e), Emmanuel Janssen (5e) en Ernest-John Solvay (7e).

timesofdoubts1

 

Antwerpen, zeehaven en chemiecluster

Al in 1885 creëert Solvay een maritieme afdeling in Antwerpen en in 1938 neemt de onderneming er een fabriek van sodakristallen over. Vooral vanaf de jaren 60 speelt Solvay een grote rol in de bloei van de chemiecluster in de Antwerpse haven als antwoord op de toenemende maritieme activiteit in de sector. In 1960 opent Solvay enorme magazijnen voor opslag en verzending en in 1970 start de elektrolyse van Lillo. In het begin van de jaren 90 volgen de polyolefinen.

Antwerp fifth inner harbour, 1960s

 

De internationale Solvayraad voor Natuurkunde, 1927

De vijfde Internationale Solvayraad voor Natuurkunde over elektronen en fotonen is wellicht een van de meest toonaangevende bijeenkomsten van natuurkundigen in de geschiedenis. Het is tijdens deze bijeenkomst in 1927 dat de nieuwe theorie van de kwantumfysica van de grond komt. De intense discussie tussen Albert Einstein en Niels Bohr is wereldberoemd. Maar liefst 17 van de 29 deelnemers aan deze Raad zijn Nobelprijswinnaars!

timesofdoubts7

 

In de greep van de communistische regimes

Solvay moet zich tot tweemaal toe onderwerpen aan communistische regimes.  Na de Russische Oktoberrevolutie in 1917 nemen de bolsjewieken de fabrieken en mijnen in beslag. En na de Tweede Wereldoorlog wordenvijftien fabrieksvestigingen verspreid over in Roemenië, Hongarije, Oost-Duitsland, Joegoslavië, Tsjecho-Slowakije en Polen, met geweld worden genationaliseerd . Ondanks talrijke pogingen verkrijgt Solvay in de meeste gevallen nauwelijks compensaties. Pas na de val van het IJzeren Gordijn krijgt Solvay één fabriek, die van Bernburg, terug.

timesofdoubts5

 

Afdaling in de maalstroom van de Europese geschiedenis 

Onder het naziregime van Adolf Hitler worden de directie van de vestigingen van Solvay verduitst en in beslag genomen en verliest Solvay zijn  toezicht op zijn fabrieken De machtige bestuurders die de teugels van de vestiging in handen nemen, geven evenwel blijk van loyauteit jegens Solvay en stellen de onderneming in staat het hoofd te bieden aan concurrenten die het bedrijf willen versnipperen.. De sodafabriek van Bernburg, hier geschilderd door Karl Blossfeld in 1938, is getuige van enkele van de belangrijkste passages uit de Europese geschiedenis. Ze is gebouwd onder het tijdperk van Otto von Bismarck, valt in de handen van  de nazi’s en daarna de communisten, wordt gedeeltelijk ontmanteld door de Russen en in 1991, na de val van de Berlijnse Muur, weer eigendom van  Solva. Solvay restaureert de fabriek zodat deze mee kan spelen op het wereldtoneel.

timesofdoubts2